Сўнгги вақтларда БМТ Инсон ҳуқуқлари кенгашининг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олишлар бўйича ишчи гуруҳи (Working Group on Arbitrary Detention) томонидан Гулнора Каримованинг ҳибсга олиниши ва жиноий жавобгарлиги юзасидан 17/2025-сонли мулоҳаза қабул қилинди. Ушбу ҳужжат ОАВда кенг муҳокамага сабаб бўлди. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ушбу муносабати инсон ҳуқуқлари, давлат суверенитети ва халқаро ҳуқуқнинг ўзаро муносабати нуқтаи назаридан ўта муҳим масаладир.

БМТ Ишчи гуруҳининг ёндашуви ва Ҳукуматнинг эътирози (http://nhrc.uz/uz/news/m15969)

Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати БМТ Ишчи гуруҳининг хулосаларини “бир томонлама субъектив маълумотлар”га асосланган деб баҳолади. Шунингдек, Ўзбекистон расмий позицияси тақдим этилган бўлса-да, у расмий муддатларда етиб бормагани учун эътиборга олинмаган. Бу ҳолат, Ҳукумат фикрига кўра, БМТ органлари фаолиятидаги беғаразлик ва холислик принципларига путур етказади, бу эса халқаро ташкилотлар учун жиддий институционал муаммодир.

Ҳуқуқий жараённинг қонунийлиги

Ҳукумат таъкидлашича, Г. Каримовага нисбатан жиноий ишлар миллий ва халқаро ҳуқуқ нормаларига қатъий риоя қилинган ҳолда амалга оширилган. Хусусан:

•    Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги Халқаро пактга мувофиқ;

•    Ҳимоя ҳуқуқи ва адолатли суд муҳокамаси принциплари таъминланган;

•    Ҳимоячи билан махфий мулоқот, қарорлар устидан шикоят қилиш имконияти кафолатланган.

Айблов асослари ва суд қарорлари

Г. Каримовага нисбатан чиқарилган суд қарорлари Ўзбекистон қонунчилигига мувофиқ фаолият юритувчи ваколатли судлар томонидан қабул қилинган. Ҳукумат ушбу қарорлар:

•    Солиқ тўлашдан бўйин товлаш,

•    Жиноий даромадларни легаллаштириш,

•    Давлат мулкини ўзлаштириш,

•    Фирибгарлик ва давлатга катта моддий зарар етказиш каби оғир жиноятларга оид етарли далилларга асосланганини таъкидлайди.

Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш даъволарининг рад этилиши

2014 йилдаги ҳибс, уй қамоғи, “ошхонадаги суд” каби баёнотлар Ҳукумат томонидан асоссиз деб топилган. Барча жараёнлар процессуал қонунчилик асосида ўтказилган ва маҳкума шикоят қилиш ҳуқуқига эга бўлган.

Сиёсий даъволарга муносабат

Ҳукумат жиноий таъқиб сиёсий эмаслигини қатъий таъкидлайди. Суд жараёнлари фақат ҳуқуқий ва далилий асосларга суянган ҳолда амалга оширилган. Бундай ёндашув мамлакатдаги ҳуқуқ устуворлиги ва сиёсий нейтраллик принципларига таянади.

Vision 2030 жамғармаси ва активларни қайтариш

2022 йилда Ўзбекистон ва Швейцария ўртасида имзоланган битим асосида илгари Г. Каримова орқали орттирилган молиявий активлар қайтарилиб, “Vision 2030” жамғармаси орқали Ўзбекистондаги ислоҳотлар дастурини қўллаб-қувватлашга йўналтирилган. Бу жамғарма БМТнинг Кўп томонлама шериклик траст жамғармаси орқали бошқарилади ва БМТнинг Барқарор ривожланиш мақсадларига мувофиқ ишлайди.

Халқаро мажбуриятлар ва мулоқот сиёсати

Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро мажбуриятларини виждонан бажариб келмоқда. Мамлакат БМТнинг махсус тартиб-таомиллари билан конструктив мулоқотга очиқ эканини яна бир бор тасдиқлади.

Гулнора Каримова иши нафақат миллий, балки халқаро даражада ҳам ҳуқуқий ечим ва сиёсий холислик мезонлари орқали баҳоланмоқда. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг БМТ Ишчи гуруҳига берган жавоби мамлакатнинг суверенитетини, ҳуқуқий тизимининг мустақиллигини ҳимоя қилиш ва халқаро муносабатларда тенг ҳуқуқли шерик сифатида иштирок этишга интилишини кўрсатади.

Хуллас, Гулнора Каримова тўғри қамалган жиноятчининг жойи эса қамоқ ..

Абу Муслим

(профессор, сиёсий таҳлилчи)