«Исроил»нинг Эрон билан 12 кунлик урушидан сўнг Яқин Шарқдаги кучлар мувозанати ўзгармоқда. «Исроил»нинг агрессив интилишлари ва Тель-Авивнинг минтақавий гегемон ролини ўйнаш истаги Анқарада ортиб бораётган хавотирларни келтириб чиқармоқда, бу эса Туркия ва «Исроил» ўртасидаги кескинликни кучайтирмоқда.
Financial Times нашрининг ёзишича, эҳтимолий тўғридан-тўғри тўқнашувнинг энг мумкин бўлган майдони Сурия бўлиб, у ерда иккала томон ҳам 2024 йил декабрь ойида Башар Асад режими қулаганидан сўнг ўз таъсирини мустаҳкамлашга интилмоқда.
Туркия Сурия шимолининг катта қисмини назорат қилиб, Дамашқда ҳокимиятга келган «Ҳайъат Таҳрир аш-Шом» (ҲТШ) гуруҳини қўллаб-қувватламоқда.
Шу билан бирга, «Исроил» Сурия объектларига авиазарбалар бермоқда ва мамлакат жанубидаги курд ҳамда друз «автономия»ларини қўллаб-қувватламоқда. 2025 йил апрель ойида яҳудий самолётлари Туркия ҳарбий базаси учун мўлжалланган объектни бомбардимон қилди, бу эса кескинлашувнинг аниқ сигнали бўлди.
Туркия ташқи ишлар вазири Ҳакан Фидан Financial Times нашрига берган интервьюсида «Исроил» сиёсатини «ўта хавфли» деб атади. У, шунингдек, «Исроил»нинг Сурия ҳудудига берган зарбаларини «провокация» деб танқид қилди.
Анқара «Исроил»нинг ўз қўшниларини заифлаштиришга интилиб, минтақавий беқарорликни кучайтираётганидан хавотир билдирмоқда. Шу билан бирга, «Исроил»даги таҳлилчилар, шу жумладан мудофаа стратегиясини таҳлил қилиш учун тузилган «Нагел қўмитаси» деб аталувчи ташкилот, Туркиянинг Суриядаги таъсирининг кучайишини узоқ муддатли таҳдид сифатида, Эрондан ҳам жиддийроқ деб ҳисобламоқда.
Баъзи «исроиллик» ҳарбий экспертлар Туркиянинг Тель-Авивда «исломист» деб аталадиган Сурия гуруҳларини қўллаб-қувватлаши ва Усмонли империясини эслатувчи таъсирини тиклаш амбициялари тўғридан-тўғри ҳарбий можарога олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.
Анқарада эса аксинча, «Исроил»нинг Суриядаги ҳаракатлари ва курд тузилмаларини қўллаб-қувватлаши Туркия манфаатларига таҳдид солади, деб ҳисобланмоқда.
Туркия ва «Исроил» ўртасидаги дипломатик алоқалар деярли музлатилган, бу эса кескинликни пасайтиришни қийинлаштирмоқда. Нашрнинг ёзишича, Вашингтон Яқин Шарқда янги инқирознинг олдини олиш учун ўз икки иттифоқчиси билан муносабатларни мувозанатлаштиришдек мураккаб вазифага дуч келмоқда.
Таҳлилчиларнинг фикрича, Эрон билан уруш (АҚШнинг тўғридан-тўғри қўллаб-қувватлаши – КЦ) «Исроил»ни ўз ҳаракатларида янада қатъийроқ қилди, бу эса Туркия билан кескинликни кучайтирмоқда.
Шу билан бирга, Анқара Суриядаги ўз позицияларини мустаҳкамлаб, агар унинг манфаатлари «Исроил»нинг тажовузкор ҳаракатлари томонидан бузилса, қарши туришга тайёрлигини намойиш этмоқда.
Кучайиб бораётган кескинлик фонида Эрдўғон ракеталар ишлаб чиқаришни тезлаштирди ва «катта уруш»га тайёргарлик кўраётганини билдирди.
Туркия ташқи ишлар вазири Ҳакан Фидан омма олдида муаммо фаластинликлар ёки эронликларда эмас, балки «Исроил»да эканини айтди.
Тель-Авив бунга жавобан Анқарани ҲАМАСни қўллаб-қувватлашда айбламоқда. АҚШ кескинликни жиловлашга уринмоқда, аммо дипломатия музлатилган. Яқин Шарқда янги уруш хавфи ортиб бормоқда.
Абу Муслим таржимаси
